تحصیل رایگان در آلمان یکی از جذاب ترین گزینه ها برای دانشجویان بین المللی، به ویژه متقاضیانی است که به دنبال تحصیل باکیفیت و کاهش هزینه های دانشگاه هستند. در بسیاری از دانشگاه های دولتی آلمان، شهریه عمومی برای تحصیل در مقاطع مختلف دریافت نمی شود و دانشجو معمولاً تنها ملزم به پرداخت مبلغی تحت عنوان هزینه ترمی (Semesterbeitrag) است که به طور متوسط کمتر از 500 یورو در هر ترم اعلام شده است.
با این حال، مفهوم تحصیل رایگان به معنای صفر بودن تمام هزینه های دانشجو نیست. هزینه زندگی، بیمه درمانی، مسکن، هزینه های ترمی و در صورت نیاز هزینه ویزا و اثبات تمکن مالی همچنان باید در برنامه مالی متقاضی در نظر گرفته شوند. برای مثال، در سال 2026 دانشجویان متقاضی ویزای تحصیلی باید معمولاً توانایی تأمین حداقل 11٬904 یورو در سال برای هزینه های زندگی خود را اثبات کنند.
در این مقاله، تحصیل در آلمان را از جنبه نظام شهریه دانشگاه های دولتی، هزینه های جانبی، استثناهای موجود، شرایط دانشجویان بین المللی و هزینه واقعی زندگی بررسی می کنیم تا مشخص شود تحصیل رایگان در آلمان در عمل تا چه اندازه امکان پذیر و مقرون به صرفه است. کارشناسان شرکت مهاجرتی رجبی نیز می توانند در بررسی شرایط تحصیلی و انتخاب مسیر مناسب، متقاضیان را راهنمایی کنند.
آیا واقعاً دانشگاه های آلمان رایگان است؟
تحصیل رایگان در آلمان به این معناست که در بیش تر دانشگاه های دولتی، برای بسیاری از دوره های کارشناسی و اغلب دوره های کارشناسی ارشد، شهریه عمومی دریافت نمی شود. بنابراین، دانشجویان بین المللی نیز در بسیاری از موارد می توانند بدون پرداخت شهریه تحصیل کنند. با این حال، «رایگان» بودن دانشگاه به معنای صفر بودن تمام هزینه ها نیست.
تمام دانشجویان معمولاً باید مبلغی تحت عنوان Semesterbeitrag پرداخت کنند که با شهریه تفاوت دارد و برای خدمات دانشجویی، امور اداری، تشکل های دانشجویی و در بسیاری از دانشگاه ها حمل و نقل عمومی استفاده می شود. این مبلغ بسته به دانشگاه و محل تحصیل متفاوت است و طبق اطلاعات DAAD حدود 70 تا 430 یورو در هر ترم است.
از سوی دیگر، برخی استثناها نیز وجود دارد؛ برای مثال، دانشجویان غیراروپایی در دانشگاه های دولتی ایالت بادن-وورتمبرگ معمولاً 1٬500 یورو در هر ترم شهریه می پردازند. بنابراین، در مسیر مهاجرت به آلمان باید شهریه، هزینه های ترمی و هزینه زندگی را جداگانه بررسی کرد تا تصور دقیقی از هزینه واقعی تحصیل داشت.

چرا دانشگاه های دولتی آلمان شهریه دریافت نمی کنند؟
دانشگاه های دولتی آلمان بر پایه یک نظام آموزش عالی عمدتاً عمومی و متکی بر حمایت مالی دولت های ایالتی فعالیت می کنند؛ به همین دلیل در بسیاری از دوره های تحصیلی، هزینه آموزش مستقیماً از دانشجو دریافت نمی شود. این سیاست با هدف فراهم کردن دسترسی گسترده تر به آموزش عالی، تقویت نیروی متخصص و افزایش جذابیت نظام دانشگاهی آلمان برای دانشجویان داخلی و بین المللی شکل گرفته است.
در نتیجه، در بیش تر دانشگاه های دولتی، دانشجو به جای شهریه آموزشی معمولاً تنها هزینه خدمات و مشارکت ترمی را پرداخت می کند که مبلغ آن بسته به دانشگاه متفاوت است. با این حال، رایگان بودن تحصیل یک قانون کاملاً بدون استثنا نیست؛ برخی ایالت ها یا دانشگاه ها می توانند برای گروه هایی از دانشجویان شهریه تعیین کنند و بعضی دوره های خاص نیز مشمول هزینه شوند.
نظام شهریه دانشگاه های دولتی آلمان چگونه کار می کند؟
نظام شهریه دانشگاه های دولتی آلمان به گونه ای طراحی شده است که در بیش تر موارد، دانشجویان برای خودِ آموزش دانشگاهی شهریه ای پرداخت نمی کنند. طبق اطلاعات رسمی وب سایت Make it in Germany، تحصیل یا دوره دکترا در دانشگاه های دولتی آلمان در اغلب موارد بدون شهریه است و دانشجو معمولاً فقط Semesterbeitrag را در ابتدای هر ترم پرداخت می کند؛ این مبلغ به طور متوسط حدود 300 یورو در هر ترم است و ممکن است بخشی از هزینه حمل و نقل عمومی را نیز پوشش دهد.
کدام مسیر برای شما مناسب است؟
انتخاب بهترین مسیر به شرایط، هدف، تحصیلات، سابقه کاری و بودجه شما بستگی دارد.
هزینه خدمات و مشارکت ترمی دانشگاه با شهریه تفاوت دارد و معمولاً شامل هزینه های اداری، سهم خدمات دانشجویی و مشارکت دانشجویی است. با اینحال، این نظام استثناهایی نیز دارد؛ برای نمونه، دانشجویان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا در دانشگاه های دولتی ایالت بادن-وورتمبرگ معمولاً 1٬500 یورو در هر ترم شهریه می پردازند. بنابراین، برای بررسی امکان تحصیل رایگان در آلمان باید علاوه بر دولتی بودن دانشگاه، ایالت، مقطع و مقررات همان دانشگاه نیز بررسی شود.
کدام مقاطع تحصیلی در آلمان امکان تحصیل رایگان دارند؟
امکان تحصیل رایگان در آلمان در دانشگاه های دولتی برای هر سه مقطع اصلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا وجود دارد؛ البته شرایط و استثناهای هر مقطع متفاوت است. در مقطع کارشناسی، بیش تر دوره های دانشگاه های دولتی بدون شهریه هستند و متقاضی باید الزامات پذیرش، مدرک تحصیلی معتبر و در بسیاری از رشته ها مدرک زبان موردنیاز دانشگاه را داشته باشد.
شرایط تحصیل کارشناسی در آلمان با توجه به رشته و سابقه تحصیلی متقاضی تعیین می شود. در مقطع کارشناسی ارشد نیز بسیاری از دوره های دولتی فاقد شهریه هستند، اما برخی برنامه ها، به ویژه دوره های خاص یا دانشگاه های برخی ایالت ها، ممکن است هزینه داشته باشند.
دوره دکترا در دانشگاه های دولتی معمولاً از نظر شهریه شرایط بسیار مناسبی دارد و بسیاری از پژوهشگران در قالب موقعیت های پژوهشی یا شغلی نیز فعالیت می کنند. با این حال، شرایط تحصیل دکترا در آلمان به رشته، استاد راهنما، پروژه پژوهشی و نوع برنامه بستگی دارد. در تمام مقاطع، پرداخت هزینه ترمی و تأمین هزینه زندگی همچنان ضروری است.
آیا دانشجویان ایرانی هم می توانند در آلمان رایگان تحصیل کنند؟
بله، دانشجویان ایرانی نیز در صورت برخورداری از شرایط پذیرش، می توانند در بسیاری از دانشگاه های دولتی آلمان از امکان تحصیل رایگان در آلمان استفاده کنند. تابعیت ایرانی به تنهایی مانعی برای تحصیل بدون شهریه در دوره هایی که مشمول شهریه عمومی نیستند محسوب نمی شود.
با اینحال، متقاضی باید شرایط دانشگاه و رشته موردنظر، مدارک تحصیلی، الزامات زبان و در صورت نیاز شرایط پذیرش بین المللی را داشته باشد. همچنین باید توجه داشت که رایگان بودن شهریه دانشگاه به معنای رایگان بودن زندگی در آلمان نیست. دانشجو همچنان باید هزینه مسکن، خوراک، بیمه درمانی، حمل و نقل و سایر مخارج روزمره را پرداخت کند.
هزینه زندگی دانشجویی در آلمان بسته به شهر و سبک زندگی متفاوت است و شهرهای بزرگ معمولاً هزینه مسکن بالاتری دارند. علاوه بر این، دانشجوی ایرانی برای دریافت ویزای تحصیلی باید توانایی مالی لازم برای تأمین هزینه های زندگی را نیز اثبات کند. بنابراین، پیش از اقدام، مجموع هزینه های تحصیل و زندگی باید به دقت محاسبه شود.

شرایط پذیرش برای تحصیل رایگان در دانشگاه های آلمان
برای استفاده از امکان تحصیل رایگان در آلمان، متقاضی باید علاوه بر انتخاب یک دوره بدون شهریه، شرایط علمی و زبانی تعیین شده از سوی دانشگاه را داشته باشد. این شرایط بسته به مقطع، رشته و دانشگاه متفاوت است و برای دوره های انگلیسی زبان نیز الزامات خاص خود را دارد.
- داشتن مدرک تحصیلی معتبر و مرتبط، متقاضی باید شرایط تحصیلی لازم برای ورود به مقطع موردنظر را داشته باشد.
- برخورداری از شرایط اختصاصی رشته، برخی رشته ها مانند پزشکی، مهندسی یا رشته های دارای ظرفیت محدود، شرایط پذیرش و رقابت بیش تری دارند.
- داشتن سطح زبان موردنیاز، برای دوره های آلمانی زبان معمولاً دانش زبان آلمانی و برای تحصیل به زبان انگلیسی در آلمان، تسلط به زبان انگلیسی در سطح تعیین شده توسط دانشگاه ضروری است.
- برخورداری از معدل مناسب، حداقل معدل به دانشگاه و رشته بستگی دارد و در رشته های رقابتی ممکن است اهمیت بیش تری داشته باشد.
- احراز شرایط پذیرش دانشگاه، برخی دانشگاه ها برای پذیرش مستقیم یا ورود به دوره، الزامات آموزشی و علمی مشخصی تعیین می کنند.
- رعایت شرایط سنی و سوابق تحصیلی در موارد خاص؛ این موضوع برای همه دانشگاه ها یکسان نیست و باید مطابق مقررات دوره بررسی شود.
- داشتن شرایط مالی لازم برای زندگی حتی در صورت نبود شهریه، دانشجو باید توانایی تأمین هزینه های زندگی خود در آلمان را داشته باشد.
- برخورداری از پذیرش در یک دوره بدون شهریه؛ رایگان بودن تحصیل به صورت خودکار برای همه دوره ها اعمال نمی شود و باید وضعیت شهریه همان دانشگاه و برنامه تحصیلی بررسی شود.
هزینه های اجباری دانشجویان در دانشگاه های رایگان آلمان شامل چه مواردی است؟
رایگان بودن دانشگاه های دولتی به معنای صفر بودن هزینه های دانشجو نیست؛ حتی در دوره های بدون شهریه، دانشجویان باید برخی هزینه های مشخص را پرداخت کنند. آگاهی از این مبالغ برای جلوگیری از هزینه های پنهان مهاجرت تحصیلی به آلمان و برنامه ریزی مالی دقیق ضروری است.
- هزینه خدمات ترمی (Semesterbeitrag): مبلغی که معمولاً برای خدمات دانشجویی، امور اداری و خدمات رفاهی پرداخت می شود و در برخی دانشگاه ها شامل بلیت حمل و نقل عمومی نیز هست.
- بیمه درمانی دانشجویی: دانشجویان معمولاً باید دارای بیمه درمانی معتبر باشند و هزینه آن را به صورت ماهانه پرداخت کنند.
- هزینه ثبت نام و امور اداری: برخی دانشگاه ها ممکن است برای ثبت نام اولیه یا خدمات اداری، مبالغ مشخصی دریافت کنند.
- هزینه مسکن: اجاره خوابگاه دانشجویی یا آپارتمان، یکی از مهم ترین هزینه های ضروری زندگی دانشجویی است و مقدار آن به شهر و نوع اقامت بستگی دارد.
- هزینه خوراک و نیازهای روزمره: خرید مواد غذایی و سایر نیازهای اساسی نیز باید در بودجه ماهانه دانشجو لحاظ شود.
- هزینه حمل و نقل: در صورتی که هزینه حمل و نقل عمومی در Semesterbeitrag پوشش داده نشود، دانشجو باید هزینه رفت و آمد خود را جداگانه پرداخت کند.
در نتیجه، تحصیل رایگان در آلمان بیش تر به معنای حذف یا کاهش شهریه آموزشی است و نه رایگان بودن تمام هزینه های تحصیل و زندگی.
بهترین دانشگاه های دولتی آلمان برای تحصیل کم هزینه
آلمان تعدادی از معتبرترین دانشگاه های دولتی اروپا را در اختیار دارد که در بسیاری از دوره های آن ها شهریه عمومی دریافت نمی شود و دانشجو عمدتاً هزینه ترمی را پرداخت می کند. البته برای دانشجویان ایرانی، انتخاب دانشگاه تنها بر اساس رتبه جهانی کافی نیست و باید شهریه دوره، شهر محل تحصیل و هزینه زندگی نیز بررسی شود. جدول زیر بر اساس QS World University Rankings 2026 تنظیم شده است:
| نام دانشگاه | شهر | رتبه جهانی QS 2026 |
| دانشگاه فنی مونیخ (TUM) | مونیخ | 22 |
| دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ (LMU) | مونیخ | 58 |
| دانشگاه هایدلبرگ | هایدلبرگ | 86 |
| دانشگاه آزاد برلین (Freie Universität Berlin) | برلین | 98 |
| دانشگاه RWTH آخن | آخن | 104 |
| مؤسسه فناوری کارلسروهه (KIT) | کارلسروهه | 110 |
| دانشگاه هومبولت برلین | برلین | 140 |
| دانشگاه فنی برلین (TU Berlin) | برلین | 158 |
آیا رشته تحصیلی بر رایگان بودن دانشگاه در آلمان تأثیر دارد؟
رشته تحصیلی به طور مستقیم تعیین کننده رایگان یا شهریه دار بودن دانشگاه دولتی نیست و در بسیاری از موارد، رشته های مختلف در یک دانشگاه از نظام شهریه یکسانی پیروی می کنند. با اینحال، نوع دوره و قوانین ایالت می تواند تفاوت ایجاد کند؛ برای مثال، دانشجویان غیراروپایی در بسیاری از دانشگاه های دولتی بادن-وورتمبرگ معمولاً باید 1500 یورو در هر ترم شهریه بپردازند، صرف نظر از این که چه رشته ای را انتخاب کرده اند.
دفاتر رجبی
در کنار شما، در مسیر مهاجرت
خدمات رجبی
-
1
بررسی شرایطبررسی سن، تحصیلات، سابقه کار، سطح زبان و هدف شما
-
2
انتخاب مسیر مناسبمشاوره و انتخاب بهترین مسیر مهاجرتی متناسب با شرایط شما
-
3
بررسی و آمادهسازی پروندهتکمیل، ترجمه و آمادهسازی مدارک و چکلیست مورد نیاز
-
4
همراهی در مراحل اجراییثبت درخواست، ارتباط با نهادها و پیگیری تا دریافت نتیجه
از سوی دیگر، رشته می تواند بر شرایط پذیرش و هزینه های جانبی تأثیر داشته باشد؛ برخی رشته های پرتقاضا مانند مهندسی، علوم کامپیوتر، فناوری اطلاعات و حوزه های مرتبط با هوش مصنوعی رقابت بالاتری دارند و ممکن است شرایط پذیرش مشخص تری داشته باشند.
انتخاب میان رشته های پرتقاضا و بازار کار آلمان نیز می تواند از نظر آینده شغلی اهمیت زیادی داشته باشد، اما پرتقاضا بودن یک رشته به خودی خود به معنای رایگان یا شهریه دار بودن آن نیست. بنابراین، برای تحصیل رایگان در آلمان باید شهریه را بر اساس دانشگاه، ایالت و دوره مشخص بررسی کرد، نه صرفاً نام رشته.

هزینه واقعی یک سال تحصیل رایگان در آلمان چقدر است؟
تحصیل رایگان در آلمان به معنای حذف شهریه آموزشی در بسیاری از دانشگاه های دولتی است، اما دانشجو همچنان باید هزینه های زندگی و هزینه های ترمی را پرداخت کند. بر اساس اطلاعات به روز برنامه های دانشگاهی در پایگاه DAAD، هزینه زندگی دانشجویی بسته به شهر و سبک زندگی معمولاً حدود 900 تا 1٬300 یورو در ماه است؛ بنابراین هزینه یک سال زندگی می تواند تقریباً 10٬800 تا 15٬600 یورو باشد.
علاوه بر این، Semesterbeitrag معمولاً حدود چند صد یورو در هر ترم است؛ برای نمونه، برخی دانشگاه های دولتی در سال 2026 حدود 300 تا 360 یورو در هر ترم دریافت می کنند. هزینه بیمه درمانی، خوراک، اجاره مسکن، حمل و نقل و سایر مخارج روزمره نیز باید در بودجه سالانه لحاظ شود.
بنابراین، برای یک دانشجوی بین المللی در یک دوره واقعاً بدون شهریه، می توان هزینه کلی یک سال را به طور تقریبی 11٬500 تا 16٬500 یورو در نظر گرفت؛ البته شهر محل تحصیل تأثیر زیادی بر رقم نهایی دارد. در شهرهای گران تر، به ویژه در بازارهای مسکن فشرده، هزینه می تواند بیش تر شود. همچنین باید توجه داشت که این برآورد شامل هزینه های اولیه مهاجرت مانند بلیت، ویزا و راه اندازی زندگی نیست.
اشتباهات رایج درباره تحصیل رایگان در آلمان
تصور اشتباه درباره مفهوم «رایگان بودن» دانشگاه می تواند باعث برآورد نادرست هزینه ها و تصمیم گیری اشتباه شود. مهم ترین خطاهایی که متقاضیان باید از آن ها پرهیز کنند عبارتند از:
- تصور صفر بودن تمام هزینه ها: رایگان بودن بسیاری از دانشگاه های دولتی به معنای حذف شهریه آموزشی است و هزینه هایی مانند هزینه خدمات و مشارکت ترمی دانشگاه، بیمه و زندگی همچنان وجود دارد.
- نادیده گرفتن تفاوت ایالت ها: شرایط شهریه در تمام آلمان یکسان نیست؛ برای مثال، بسیاری از دانشجویان غیراروپایی در بادن-وورتمبرگ مشمول شهریه بالاتری در هر ترم هستند.
- اشتباه گرفتن دانشگاه دولتی با هر دوره تحصیلی: دولتی بودن دانشگاه لزوماً به معنای رایگان بودن تمام دوره ها نیست و باید شرایط همان برنامه بررسی شود.
- بی توجهی به هزینه زندگی: برخی متقاضیان فقط شهریه را محاسبه می کنند و هزینه مسکن، خوراک، بیمه و حمل و نقل را در نظر نمی گیرند؛ هزینه زندگی در شهرهای مختلف آلمان نیز تفاوت قابل توجهی دارد.
- تصور بی نیازی از تمکن مالی: حتی در صورت تحصیل بدون شهریه، دانشجوی بین المللی باید توانایی مالی لازم برای تأمین هزینه زندگی را اثبات کند.
- انتخاب دانشگاه فقط بر اساس رایگان بودن: کیفیت آموزشی، زبان دوره، شرایط پذیرش، شهر محل تحصیل و فرصت های شغلی پس از فارغ التحصیلی نیز باید همزمان بررسی شوند.
- نادیده گرفتن هزینه خدمات و مشارکت ترمی دانشگاه: این مبلغ با شهریه تفاوت دارد، اما پرداخت آن در بسیاری از دانشگاه ها برای ادامه ثبت نام دانشجو ضروری است.
مزایا و معایب تحصیل رایگان در آلمان
تحصیل رایگان در آلمان یکی از گزینه های جذاب برای دانشجویان بین المللی است، اما رایگان بودن شهریه به معنای نبود هزینه یا چالش نیست. مزایا و معایب این مسیر باید در کنار کیفیت دانشگاه، هزینه زندگی، شرایط پذیرش و آینده شغلی بررسی شود. مزایای تحصیل رایگان در آلمان بدین شرح می باشند:
- در بسیاری از دانشگاه های دولتی آلمان، شهریه آموزشی دریافت نمی شود و دانشجو تنها هزینه های ترمی را پرداخت می کند.
- امکان تحصیل کم هزینه در دانشگاه های معتبر اروپایی فراهم است.
- دانشجویان ایرانی نیز می توانند در دوره های واجد شرایط بدون شهریه تحصیل کنند.
- دانشگاه های آلمان رشته های متنوعی در حوزه های مختلف ارائه می دهند.
- در بسیاری از مقاطع، دوره های انگلیسی زبان نیز وجود دارد.
- ارتباط دانشگاه ها با صنایع، فرصت های شغلی مناسبی برای فارغ التحصیلان ایجاد می کند.
- دانشجویان بین المللی می توانند در کنار تحصیل کار کنند.
- امکان جست و جوی شغل و ادامه اقامت پس از فارغ التحصیلی وجود دارد.
- مدارک دانشگاه های معتبر آلمان در سطح بین المللی شناخته شده هستند.
- دانشگاه های آلمان از امکانات علمی و پژوهشی پیشرفته ای برخوردارند.
معایب و چالش های تحصیل رایگان در آلمان
- هزینه هایی مانند مسکن، بیمه و خوراک همچنان وجود دارند.
- هزینه زندگی در شهرهای بزرگی مانند مونیخ و فرانکفورت بالاست.
- برخی دانشجویان غیراروپایی در بعضی ایالت ها مشمول شهریه می شوند.
- پذیرش در رشته های پرطرفدار مانند پزشکی و علوم کامپیوتر رقابتی است.
- برای بسیاری از دوره ها داشتن دانش زبان آلمانی ضروری است.
- فرآیند پذیرش دانشگاه های مختلف می تواند زمان بر باشد.
- دانشجویان همچنان باید توانایی مالی لازم برای زندگی در آلمان را اثبات کنند.
- دوره های انگلیسی زبان در مقطع کارشناسی نسبتاً محدود هستند.
- قوانین شهریه و هزینه ها میان دانشگاه ها و ایالت های مختلف متفاوت است.
تحصیل رایگان در آلمان فرصت ارزشمندی برای کاهش هزینه های تحصیل در دانشگاه های دولتی است، اما هزینه های زندگی، بیمه و سایر مخارج همچنان باید در نظر گرفته شوند. بررسی دقیق شرایط دانشگاه، رشته و قوانین ایالت پیش از اقدام اهمیت زیادی دارد. برای انتخاب مسیر مناسب و ارزیابی شرایط فردی، می توانید از راهنمایی مشاوران حرفه ای شرکت رجبی استفاده کنید.
نمونه نتایج و تجربه متقاضیان
برخی از پذیرشها، قراردادها و تجربه متقاضیانی که با رجبی مسیر خود را طی کردهاند.
نتایج تضمینی نیستند و بسته به شرایط هر پرونده متفاوتاند.
آیا تحصیل در دانشگاه های دولتی آلمان واقعاً رایگان است؟
در بیش تر دانشگاه های دولتی، برای بسیاری از دوره های کارشناسی و اکثر دوره های کارشناسی ارشد شهریه آموزشی دریافت نمی شود؛ اما دانشجو باید هزینه ترمی (Semesterbeitrag) را بپردازد.
Semesterbeitrag چیست؟
Semesterbeitrag مبلغی است که دانشجو برای خدمات و امور دانشجویی پرداخت می کند و با شهریه آموزشی تفاوت دارد. مبلغ آن به دانشگاه و خدمات ارائه شده بستگی دارد.
آیا در تمام ایالت های آلمان تحصیل رایگان است؟
خیر، قاعده کلی، نبود شهریه در دانشگاه های دولتی است، اما استثناهای مهمی وجود دارد؛ برای مثال، بادن-وورتمبرگ از دانشجویان غیراروپایی در بسیاری از دورهها 1٬500 یورو در هر ترم دریافت می کند.
آیا دانشگاه های خصوصی آلمان هم رایگان هستند؟
خیر، دانشگاه های خصوصی معمولاً شهریه دریافت می کنند و هزینه آن ها می تواند بسیار بیش تر از دانشگاه های دولتی باشد؛ بنابراین برای تحصیل رایگان در آلمان معمولاً دانشگاه های دولتی گزینه اصلی هستند.
آیا برای تحصیل رایگان در آلمان به بورسیه نیاز است؟
خیر، اگر دوره موردنظر شهریه نداشته باشد، دریافت بورسیه برای حذف شهریه ضروری نیست؛ با اینحال بورسیه می تواند بخشی از هزینه های زندگی و سایر مخارج دانشجو را پوشش دهد.
آیا دوره های انگلیسی زبان آلمان هم می توانند رایگان باشند؟
بله، زبان انگلیسی به خودیخود باعث شهریه دار شدن دوره نمی شود و در دانشگاه های دولتی دوره های انگلیسی زبان بدون شهریه نیز وجود دارند. برای مثال، برخی دوره های ثبت شده در پایگاه DAAD شهریه صفر دارند.
